झोपण्याआधी फोन किंवा इतर स्क्रीन डिव्हाइसेस वापरण्याची सवय आरोग्यासाठी हानिकारक ठरू शकते, असे नव्याने प्रकाशित झालेल्या एका संशोधनात स्पष्ट झाले आहे. जागतिक आरोग्य संस्थेच्या (JAMA) नियतकालिकात प्रसिद्ध झालेल्या या अभ्यासानुसार, झोपेपूर्वी फोन वापरणाऱ्या लोकांच्या निद्रेची गुणवत्ता ३३% कमी होते. हा परिणाम मुलांपासून ते वयस्कांपर्यंत सर्व वयोगटातील लोकांवर होतो.
संशोधनाची मुख्य निष्कर्षे
– २ वर्षे चाललेल्या या अभ्यासात १.२२ लाख लोकांचा डेटा विश्लेषित करण्यात आला.
– फोनच्या निळ्या प्रकाशामुळे (Blue Light) मेलाटोनिन हार्मोनचे उत्पादन बाधित होते, ज्यामुळे झोप येण्यास अडचण होते.
– फोन वापरल्यामुळे लोक दर आठवड्याला सरासरी ५० मिनिटे कमी झोपतात, विशेषत: आठवड्याच्या दिवसांमध्ये
– याचा परिणाम दिवसभराच्या कामाच्या कार्यक्षमतेवर होतो आणि ताण, डोकेदुखी यासारख्या समस्यांना बळ मिळते.
काय करावे?
तज्ञांच्या सल्ल्यानुसार, झोपण्याअगोदर किमान १ तास फोन, टॅबलेट किंवा टीव्ही वापर टाळावा. त्याऐवजी वाचन, ध्यान किंवा सौम्य संगीत ऐकण्यासारख्या सवयी अपनाव्यात. निळ्या प्रकाशाचा प्रभाव कमी करण्यासाठी डिव्हाइसवर “Night Mode” किंवा “Blue Light Filter” चालू करणे उपयुक्त ठरू शकते.
हा आतापर्यंतचा सर्वात मोठा अभ्यास असून, झोपेच्या वेळेपेक्षा तिच्या गुणवत्तेला येणाऱ्या बाधेवर भर देण्यात आला आहे. त्यामुळे, आरोग्यदायी दिनचर्यासाठी या सवयीत लगेच सुधारणा करणे गरजेचे आहे.