मुंबई: मोठमोठ्या शहरांमध्ये डीमार्ट (DMart) आणि इतर आंतरराष्ट्रीय पातळीवर विस्तार असलेल्या साखळी स्टोअर्सनी सामान्य ग्राहकांच्या रोजच्या गरजेच्या खरेदीसाठी एक आकर्षक पर्याय म्हणून स्थान मिळवले आहे. ब्रॅण्डेड वस्तू आणि सवलतीच्या दरात माल मिळतो, या आकर्षणामुळे ग्राहक या स्टोअर्सकडे खेचले जातात. मात्र, या सवलतीच्या नावाखाली ग्राहकांची फसवणूक होत असल्याचा गंभीर आरोप समोर येत आहे. डीमार्टसह इतर मोठ्या साखळी स्टोअर्स जास्त किंमती दाखवून सवलतीचा भास निर्माण करत असल्याचा दावा ग्राहक आणि बाजार विश्लेषक करत आहेत.
डीमार्टच्या तेलाच्या बाटलीतून उघड झाला प्रकार
उदाहरणादाखल, सर्वसामान्य घरात वापरल्या जाणाऱ्या पॅराशूट खोबरेल तेलाच्या बाटलीचा विचार करूया. स्थानिक किराणा दुकानात २५० मिलीची बाटली १२७ रुपयांना मिळते, तर डीमार्टमध्ये ३०० मिलीची बाटली १७६ रुपयांना विकली जाते. गणितानुसार, २५० मिलीच्या बाटलीच्या प्रमाणात ३०० मिलीच्या बाटलीची किंमत सुमारे १५४ रुपये असायला हवी. मात्र, डीमार्टमध्ये ही बाटली १५ टक्के जास्त किंमतीला म्हणजेच १७६ रुपयांना विकली जाते. विशेष म्हणजे, ३०० मिलीच्या बाटलीचे माप हे फक्त डीमार्टसारख्या मोठ्या स्टोअर्समध्येच उपलब्ध आहे, स्थानिक किराणा दुकानात नाही. यामुळे ग्राहकांना सवलतीचा भास होतो, परंतु प्रत्यक्षात ते जास्त पैसे मोजत असल्याचा आरोप आहे.
वेगळे माप, वेगळे वेष्टन आणि जास्त किंमत
ही रणनीती केवळ तेलापुरती मर्यादित नसून, डीमार्टसह इतर मोठ्या साखळी स्टोअर्समधील अनेक वस्तूंवर अशीच वाढीव किंमत आकारली जाते. यासाठी कंपन्या विशेष माप (उदा., ३०० मिली, ५०० ग्रॅम) किंवा वेगळ्या वेष्टनात उत्पादने बाजारात आणतात, जी स्थानिक किराणा दुकानात उपलब्ध नसतात. यामुळे ग्राहकांना किंमतींची तुलना करणे कठीण जाते आणि सवलतीच्या नावाखाली जास्त पैसे मोजावे लागतात. उदाहरणार्थ, डीमार्टमधील काही उत्पादनांच्या किंमती बाजारातील सामान्य किंमतींपेक्षा १०-१५% जास्त असल्याचे ग्राहकांनी नोंदवले आहे.
किरकोळ व्यापाऱ्यांवरही अन्याय
या प्रकारामुळे केवळ ग्राहकांचीच फसवणूक होत नाही, तर स्थानिक किरकोळ व्यापाऱ्यांवरही गंभीर परिणाम होत आहे. मोठ्या साखळी स्टोअर्सकडे मोठ्या प्रमाणात खरेदीची क्षमता आणि विशेष मापाची उत्पादने उपलब्ध असल्याने किरकोळ व्यापारी स्पर्धेत मागे पडत आहेत. यामुळे त्यांचा व्यवसाय डबघाईला येत असल्याच्या तक्रारी वाढत आहेत.
ग्राहकांचे मत आणि तज्ज्ञांचा इशारा
“डीमार्टमध्ये सवलत मिळत असल्याचा भास होतो, पण प्रत्यक्षात आम्ही जास्त पैसे मोजतोय, हे आता लक्षात येत आहे,” असे मुंबईतील एका ग्राहकाने सांगितले. बाजार विश्लेषकांच्या मते, अशा रणनीतीमुळे ग्राहकांचा विश्वास कमी होऊ शकतो. “कंपन्यांनी पारदर्शक किंमत धोरण अवलंबले पाहिजे. सवलतीच्या नावाखाली ग्राहकांना गोंधळात टाकणे दीर्घकाळासाठी नुकसानकारक ठरू शकते,” असे एका तज्ज्ञाने मत व्यक्त केले.
डीमार्टकडून प्रतिसाद नाही
या आरोपांबाबत डीमार्टकडून अद्याप कोणताही अधिकृत प्रतिसाद मिळालेला नाही. मात्र, ग्राहक आणि किरकोळ व्यापारी यांच्यात या मुद्द्यावरून नाराजी वाढत आहे. ग्राहकांना सावध राहण्याचा आणि खरेदीपूर्वी किंमतींची तुलना करण्याचा सल्ला देण्यात येत आहे.
ग्राहकांनी काय करावे?
– किंमतींची तुलना करा: स्थानिक दुकाने आणि ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मवरील किंमती तपासा.
– माप आणि वेष्टन तपासा: विशेष मापाच्या उत्पादनांबाबत सावध रहा.
– सवलतींची खात्री करा: सवलत खरोखर फायदेशीर आहे की भास आहे, याची खातरजमा करा.
या प्रकरणामुळे मोठ्या साखळी स्टोअर्सच्या किंमत धोरणांवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले असून, ग्राहक हितासाठी याबाबत कठोर पावले उचलण्याची मागणी जोर धरत आहे.