नाशिक: वैद्यकीय क्षेत्रात क्रांती घडवणारे सुईमुक्त इंजेक्शन आता लहान मुलांपासून ते वृद्धांपर्यंतच्या रुग्णांसाठी वरदान ठरत आहे. पारंपारिक इंजेक्शनच्या भीतीला कायमचे दूर करणारी ही आधुनिक तंत्रज्ञानाची किमया वैद्यकीय उपचारांना नवी दिशा देत आहे. नाशिकमधील मेडिकल रुग्णालयाचे वैद्यकीय अधीक्षक आणि बालरोग तज्ज्ञ डॉ. अविनाश गावंडे यांनी या तंत्रज्ञानाचा वापर सुरू केला असून, त्याचे सकारात्मक परिणाम दिसू लागले आहेत. लहान मुलांमधील लसीकरण आणि औषधोपचारात या तंत्रज्ञानामुळे मोठी सुधारणा होत आहे, असे त्यांनी सांगितले. सुईमुक्त इंजेक्शन हे तंत्रज्ञान हवेच्या दाबाच्या साहाय्याने त्वचेत औषध पोहोचवते. यामध्ये बंदुकीसारख्या उपकरणात औषध लोड केले जाते आणि उच्च दाबाने ते त्वचेच्या आत सोडले जाते. यामुळे रुग्णाला पारंपारिक इंजेक्शनप्रमाणे वेदना होत नाहीत. विशेष म्हणजे, सुईमुळे ऊतींना होणारी इजा, म्हणजेच टिश्यू ट्रॉमा, टाळला जातो. यामुळे इंजेक्शननंतर सूज येण्याची समस्या उद्भवत नाही.
डॉ. गावंडे यांच्या मते, हे इंजेक्शन पारंपारिक सुईच्या इंजेक्शनइतकेच प्रभावी आहे आणि रुग्णांसाठी अधिक आरामदायी आहे. या तंत्रज्ञानाचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे सुरक्षितता. सुईमुळे आरोग्य कर्मचार्यांना चुकून टोचण्याचा धोका पूर्णपणे टळतो, ज्यामुळे एचआयव्ही आणि हेपेटायटिस बी सारख्या गंभीर आजारांचा प्रसार रोखण्यास मदत होते. शिवाय, हे इंजेक्शन वापरण्यास अत्यंत सोपे आहे, ज्यामुळे मोठ्या प्रमाणात लसीकरण मोहिमांमध्ये त्याचा प्रभावी वापर होऊ शकतो. विशेषतः लहान मुलांना दिल्या जाणार्या प्रतिबंधक लसीकरणात हे तंत्रज्ञान लसीकरण प्रक्रिया सुलभ आणि कमी भीतीदायक बनवत आहे. यामुळे पालकांमधील लसीकरणाबाबतची भीती आणि संकोच कमी होण्यास मदत होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. सध्या हे सुईमुक्त इंजेक्शन सहा महिन्यांपासून ते वृद्धांपर्यंतच्या रुग्णांसाठी वापरले जात आहे. सहा आठवड्यांपासून ते सहा महिन्यांपर्यंतच्या नवजात बालकांसाठी या तंत्रज्ञानाच्या चाचण्या सुरू आहेत, आणि त्या लवकरच पूर्ण होण्याची शक्यता आहे. हे इंजेक्शन 0.5 मिलीलीटर औषध देण्यासाठी वापरले जाते, आणि जर 1 मिलीलीटर औषधाची गरज असेल, तर ते दोनदा दिले जाते. सध्या हे तंत्रज्ञान फक्त द्रवरूप औषधांसाठी उपलब्ध आहे आणि ते स्नायूंमध्ये (इंट्रामस्क्युलर) किंवा त्वचेच्या वरच्या थरात (इंट्राडर्मल) दिले जाऊ शकते. जागतिक स्तरावरही सुईमुक्त इंजेक्शन तंत्रज्ञानाची चर्चा आहे.
अनेक देशांमध्ये या तंत्रज्ञानाचा वापर वाढत असून, मोठ्या लसीकरण मोहिमांमध्ये त्याचा उपयोग होत आहे. उदाहरणार्थ, काही विकसनशील देशांमध्ये पोलिओ आणि इन्फ्लूएन्झा लसींसाठी या तंत्रज्ञानाचा यशस्वी वापर झाला आहे. यामुळे लसीकरणाचा वेग वाढला असून, रुग्णांचा अनुभवही सुधारला आहे. तज्ज्ञांच्या मते, हे तंत्रज्ञान भविष्यात वैद्यकीय क्षेत्रात अधिक व्यापक स्वरूपात वापरले जाईल. सध्या सुईमुक्त इंजेक्शनची किंमत पारंपारिक इंजेक्शनपेक्षा 200 ते 300 रुपये जास्त आहे. मात्र, जसजसा या तंत्रज्ञानाचा वापर वाढेल, तसतशी त्याची किंमत कमी होण्याची शक्यता आहे. यामुळे भविष्यात हे तंत्रज्ञान सामान्य जनतेसाठी अधिक परवडणारे होईल. डॉ. गावंडे यांच्या मते, हे तंत्रज्ञान लसीकरण आणि औषधोपचार अधिक सुरक्षित, सोपे आणि रुग्णस्नेही बनवेल, ज्यामुळे वैद्यकीय क्षेत्रात एक नवे युग सुरू होईल.
या तंत्रज्ञानामुळे इंजेक्शनची भीती खरोखरच इतिहासजमा होण्याच्या दिशेने एक मोठे पाऊल पडले आहे. लहान मुलांपासून ते वृद्धांपर्यंत सर्वांसाठी ही एक आनंदाची बातमी आहे, जी वैद्यकीय उपचारांना अधिक मानवीय आणि त्रासमुक्त बनवण्यास मदत करेल.