१ नोव्हेंबर पासून केंद्र सरकारकडून विविध सेवांमध्ये बदल लागू

नवी दिल्ली : ऑक्टोबर महिना संपत असून १ नोव्हेंबरपासून नवीन महिन्याला सुरुवात होत आहे. या महिन्याच्या पहिल्या दिवसापासून मोबाइल सेवा, LPG सिलिंडरचे दर, GST नियम, पेन्शनधारकांचे जीवन प्रमाणपत्र आणि आयकर विवरणपत्राशी संबंधित काही महत्त्वाच्या घडामोडींकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. यातील काही बदलांचा थेट परिणाम सामान्य नागरिकांवर, तर काहींचा व्यापारी आणि करदात्यांवर होऊ शकतो.

१. मोबाइल कॉल करणाऱ्याचे नाव दिसणार?

मोबाइल वापरकर्त्यांसाठी CNAP (Calling Name Presentation) ही सुविधा महत्त्वाची ठरणार आहे. या सुविधेमुळे कॉल करणाऱ्या व्यक्तीचे दूरसंचार कंपनीकडे नोंद असलेले नाव मोबाइल स्क्रीनवर दिसू शकते. त्यामुळे अनोळखी कॉल ओळखण्यास मदत होईल आणि फसवणुकीच्या कॉलपासून सावध राहता येईल. मात्र, ही सुविधा उपलब्ध होण्याची वेळ दूरसंचार कंपनी आणि नेटवर्कच्या अंमलबजावणीवर अवलंबून असेल. नाव दिसले तरी अनोळखी व्यक्तीला OTP किंवा बँकेची गोपनीय माहिती देऊ नये.

२. LPG सिलिंडरच्या दरात बदल होणार?

प्रत्येक महिन्याच्या पहिल्या दिवशी तेल विपणन कंपन्या LPG सिलिंडरच्या किमतींचा आढावा घेतात. त्यामुळे १ नोव्हेंबर रोजी घरगुती १४.२ किलो आणि व्यावसायिक १९ किलोच्या सिलिंडरच्या दरात बदल होतो का, याकडे ग्राहकांचे लक्ष आहे.

घरगुती सिलिंडर महागल्यास कुटुंबाच्या मासिक खर्चावर परिणाम होऊ शकतो. तर व्यावसायिक सिलिंडरच्या किमती वाढल्यास हॉटेल, रेस्टॉरंट आणि खानावळींचा खर्च वाढण्याची शक्यता आहे. मात्र, अधिकृत घोषणा होण्यापूर्वी दरवाढ किंवा दरकपात निश्चित मानता येणार नाही.

३. GST नियमांमध्ये बदल

वस्तू आणि सेवा कर अर्थात GST शी संबंधित काही प्रक्रियांमध्ये बदल लागू होण्याची शक्यता आहे. विक्रीनंतर दिल्या जाणाऱ्या सवलती, क्रेडिट नोट आणि पात्र व्यावसायिकांच्या करपरताव्याशी संबंधित तरतुदी यामध्ये महत्त्वाच्या ठरू शकतात. याचा फायदा पात्र व्यापारी आणि व्यावसायिकांना होऊ शकतो. मात्र, हे बदल प्रत्येक ग्राहकाला थेट करसवलत मिळेल, असे दर्शवत नाहीत. संबंधित व्यापाऱ्यांनी अधिकृत GST अधिसूचना तपासणे आवश्यक आहे.

४. पेन्शनधारकांसाठी जीवन प्रमाणपत्र महत्त्वाचे

सरकारी पेन्शन घेणाऱ्या ज्येष्ठ नागरिकांसाठी नोव्हेंबर महिना महत्त्वाचा आहे. ८० वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या पात्र पेन्शनधारकांना १ ते ३० नोव्हेंबरदरम्यान जीवन प्रमाणपत्र सादर करता येईल. ८० वर्षे किंवा त्यापेक्षा जास्त वयाच्या पेन्शनधारकांसाठी ही प्रक्रिया ऑक्टोबरमध्ये सुरू झाली आहे.

जीवन प्रमाणपत्र वेळेत सादर न केल्यास पेन्शन मिळण्यात अडचणी येऊ शकतात. त्यामुळे पेन्शनधारकांनी संबंधित बँकेत किंवा उपलब्ध डिजिटल सुविधेद्वारे प्रमाणपत्र वेळेत सादर करावे.

५. ITR भरण्याच्या मुदतीत बदल

कर ऑडिट लागू असलेल्या काही करदात्यांसाठी आर्थिक वर्ष २०२५-२६ च्या आयकर विवरणपत्राची अंतिम मुदत ३१ ऑक्टोबरवरून २१ नोव्हेंबर २०२६ पर्यंत वाढवण्यात आल्याचे वृत्त आहे. ही मुदतवाढ सर्व करदात्यांना लागू होत नाही. त्यामुळे करदात्यांनी आयकर विभागाच्या अधिकृत सूचनांनुसार आपली अंतिम तारीख तपासून विवरणपत्र दाखल करावे.

सर्वसामान्यांनी काय लक्षात ठेवावे?

१ नोव्हेंबरपासून संबंधित बदलांच्या पार्श्वभूमीवर नागरिकांनी मोबाइलवरील अनोळखी कॉल, LPG सिलिंडरचे अधिकृत दर, पेन्शनचे जीवन प्रमाणपत्र आणि आयकर विवरणपत्राच्या मुदतीकडे लक्ष द्यावे. व्यापाऱ्यांनीही GST मधील नवीन तरतुदी तपासाव्यात.

नवीन महिन्याच्या सुरुवातीला होणाऱ्या या घडामोडी सामान्य नागरिकांपासून व्यापारी आणि पेन्शनधारकांपर्यंत अनेकांसाठी महत्त्वाच्या ठरू शकतात. मात्र, प्रत्येक बदल सर्वांनाच लागू होईल असे नाही. त्यामुळे संबंधित अधिकृत सूचना तपासूनच पुढील निर्णय घेणे योग्य ठरेल.