मुंबई: यंदा बारावीचा निकाल नेहमीपेक्षा लवकर, म्हणजेच 5 मे 2025 रोजी जाहीर झाला आहे. दरवर्षी मे महिन्याच्या शेवटच्या आठवड्यात लागणारा हा निकाल यंदा वेळेच्या आधीच जाहीर झाल्याने विद्यार्थ्यांना पुढील शिक्षणाच्या प्रवेश प्रक्रियेसाठी अधिक वेळ मिळाला आहे. यामुळे इंजिनिअरिंग, मेडिकल आणि इतर व्यावसायिक अभ्यासक्रमांच्या प्रवेशासाठी विद्यार्थ्यांची लगबग सुरू झाली आहे. विशेषत: इंजिनिअरिंगच्या क्षेत्रात प्रवेश घेऊ इच्छिणाऱ्या विद्यार्थ्यांमध्ये डेटा सायन्स अँड इंजिनिअरिंग हा अभ्यासक्रम सध्या चर्चेचा विषय ठरत आहे. हा कोर्स केल्यानंतर मिळणारी उच्च पगाराची नोकरी आणि करिअरच्या उज्ज्वल संधी यामुळे विद्यार्थ्यांचा याकडे कल वाढत आहे.
बारावीचा निकाल आणि प्रवेशाची लगबग
महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक आणि उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळाने यंदा बारावीचा निकाल वेळेआधी जाहीर केला. यामुळे लाखो विद्यार्थी आता इंजिनिअरिंग, मेडिकल, फार्मसी, आर्किटेक्चर यासारख्या व्यावसायिक अभ्यासक्रमांच्या प्रवेशासाठी तयारी करत आहेत. विशेषत: इंजिनिअरिंगच्या पारंपरिक शाखा जसे की मेकॅनिकल, सिविल, केमिकल, इलेक्ट्रिकल आणि इलेक्ट्रॉनिक्स यांना नेहमीच मागणी असते. मात्र, बदलत्या काळानुसार डेटा सायन्स अँड इंजिनिअरिंगसारखा नवीन आणि आधुनिक अभ्यासक्रम आता विद्यार्थ्यांचे लक्ष वेधून घेत आहे. या कोर्समधून मिळणाऱ्या नोकरीच्या संधी आणि उच्च पगार यामुळे हा कोर्स विद्यार्थ्यांसाठी ‘लाईफ सेट’ करणारा ठरत आहे.
डेटा सायन्स अँड इंजिनिअरिंग: का आहे खास?
डेटा सायन्स अँड इंजिनिअरिंग हा चार वर्षांचा बीटेक अभ्यासक्रम आहे, जो आठ सेमिस्टरमध्ये विभागलेला आहे. हा कोर्स डेटा संकलन, डेटा प्रक्रिया, डेटा विश्लेषण आणि त्यातून अर्थपूर्ण निष्कर्ष काढण्याच्या कौशल्यांवर भर देतो. डिजिटल युगात डेटा हा सर्व उद्योगांचा कणा बनला आहे. त्यामुळे डेटा सायन्सच्या तज्ञांना सध्या प्रचंड मागणी आहे. या कोर्समधून डिग्री प्राप्त केल्यानंतर विद्यार्थ्यांना डेटा ॲनालिस्ट, बिजनेस ॲनालिस्ट, मशीन लर्निंग इंजिनिअर आणि डेटा इंजिनिअर यासारख्या भूमिकांमध्ये नोकरीच्या संधी उपलब्ध होतात.
जाणकारांच्या मते, डेटा सायन्स अँड इंजिनिअरिंगमधून डिग्री पूर्ण केलेल्या विद्यार्थ्यांना सरासरी 8 लाख ते 22 लाख रुपये वार्षिक पॅकेज मिळते. Amazon, Deloitte, Wipro, Google, Microsoft यासारख्या आघाडीच्या मल्टिनॅशनल कंपन्यांमध्ये डेटा सायन्सच्या तज्ञांना मोठ्या प्रमाणात नोकरीच्या संधी उपलब्ध आहेत. याशिवाय, स्टार्टअप्सपासून ते मोठ्या कॉर्पोरेट्सपर्यंत सर्वच क्षेत्रांत डेटा सायन्सच्या तज्ञांना मागणी आहे.
कोर्सची वैशिष्ट्ये आणि प्रवेश प्रक्रिया
डेटा सायन्स अँड इंजिनिअरिंग हा अभ्यासक्रम बारावी विज्ञान शाखेतून उत्तीर्ण झालेल्या विद्यार्थ्यांसाठी खुला आहे. या कोर्समध्ये प्रवेश घेण्यासाठी विद्यार्थ्यांना JEE Main, JEE Advanced किंवा राज्यस्तरीय प्रवेश परीक्षा (जसे की MHT-CET) उत्तीर्ण होणे आवश्यक आहे. हा कोर्स सध्या देशभरातील 500 हून अधिक संस्थांमध्ये उपलब्ध आहे, ज्यात आयआयटी, एनआयटी, आणि इतर नामांकित खासगी संस्थांचा समावेश आहे.
या कोर्सची फी संस्थेनुसार बदलते. सरकारी संस्थांमध्ये फी तुलनेने कमी, म्हणजे 6,000 रुपये ते 2 लाख रुपये प्रतिवर्ष असू शकते, तर खासगी संस्थांमध्ये ती 24 लाख रुपयांपर्यंत जाऊ शकते. हा कोर्स डेटा विश्लेषण, मशीन लर्निंग, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स, बिग डेटा आणि डेटा व्हिज्युअलायझेशन यासारख्या आधुनिक तंत्रज्ञानावर आधारित आहे. यामुळे विद्यार्थ्यांना उद्योगक्षेत्रातील नवीन ट्रेंड्सशी जोडले जाण्यास मदत होते.
डेटा सायन्स का आहे भविष्य?
आजच्या डिजिटल युगात डेटा हा ‘नवीन तेल’ मानला जातो. प्रत्येक उद्योग, मग तो आयटी, बँकिंग, हेल्थकेअर, रिटेल किंवा मॅन्युफॅक्चरिंग असो, डेटा विश्लेषणावर अवलंबून आहे. डेटा सायन्समुळे कंपन्या आपल्या ग्राहकांचे वर्तन समजून घेऊ शकतात, व्यवसायाचे निर्णय घेऊ शकतात आणि भविष्यातील ट्रेंड्सचा अंदाज लावू शकतात. यामुळे डेटा सायन्सच्या तज्ञांना बाजारात मोठी मागणी आहे.
पारंपरिक शाखांपेक्षा डेटा सायन्स का निवडावे?
पारंपरिक इंजिनिअरिंग शाखा जसे की सिविल, मेकॅनिकल किंवा केमिकल इंजिनिअरिंगमधून डिग्री घेतलेल्या विद्यार्थ्यांना चांगल्या नोकरीच्या संधी मिळतात. मात्र, डेटा सायन्स अँड इंजिनिअरिंग हा कोर्स विद्यार्थ्यांना इतर कोर्सेसच्या तुलनेत अधिक पगार आणि करिअरमधील लवचिकता प्रदान करतो. या कोर्समधील कौशल्ये ही भविष्यकालीन तंत्रज्ञानाशी निगडीत असल्याने यातून मिळणाऱ्या संधींची व्याप्ती खूप मोठी आहे.
विद्यार्थ्यांसाठी सल्ला
तज्ज्ञांचे मत आहे की, डेटा सायन्स अँड इंजिनिअरिंग हा कोर्स निवडताना विद्यार्थ्यांनी संस्थेची विश्वासार्हता, अभ्यासक्रमाची रचना आणि प्लेसमेंट रेकॉर्ड तपासावा. तसेच, या क्षेत्रात यशस्वी होण्यासाठी प्रोग्रॅमिंग (पायथन, R), स्टॅटिस्टिक्स आणि मशीन लर्निंग यासारख्या कौशल्यांचा पाया मजबूत असणे गरजेचे आहे. याशिवाय, इंटर्नशिप आणि प्रोजेक्ट्सद्वारे प्रत्यक्ष अनुभव घेणेही फायदेशीर ठरते.
यंदा बारावीचा निकाल लवकर लागल्याने विद्यार्थ्यांना आपल्या करिअरच्या नियोजनासाठी पुरेसा वेळ मिळाला आहे. डेटा सायन्स अँड इंजिनिअरिंग हा अभ्यासक्रम निवडून विद्यार्थी आपले भविष्य उज्ज्वल करू शकतात. उच्च पगार, मल्टिनॅशनल कंपन्यांमधील नोकरीच्या संधी आणि भविष्यकालीन तंत्रज्ञानाशी जोडले जाण्याची संधी यामुळे हा कोर्स सध्या सर्वोत्तम पर्यायांपैकी एक मानला जात आहे. जर तुम्हीही इंजिनिअरिंगच्या क्षेत्रात करिअर करू इच्छित असाल, तर डेटा सायन्स अँड इंजिनिअरिंग हा कोर्स नक्कीच तुमच्या यादीत असायला हवा!