पुणे : मराठी चित्रपटसृष्टीतील ज्येष्ठ अभिनेत्री आणि प्रसिद्ध लावणी कलावंत मधू कांबीकर यांचे वयाच्या ७३व्या वर्षी पुण्यात निधन झाले. दीर्घ आजाराने त्यांची प्राणज्योत मालवली. त्यांच्या निधनामुळे मराठी चित्रपटसृष्टी, रंगभूमी आणि लोककला क्षेत्रात शोककळा पसरली आहे. आपल्या दमदार अभिनयाने आणि लावणीच्या ठसकेबाज सादरीकरणाने त्यांनी अनेक दशकांपासून रसिकांच्या मनावर अधिराज्य गाजवले होते.
अभिनय आणि लावणीच्या माध्यमातून मिळवली लोकप्रियता
मधू कांबीकर या मराठी मनोरंजनविश्वातील एक अष्टपैलू अभिनेत्री म्हणून ओळखल्या जात होत्या. चित्रपटांमध्ये त्यांनी विविध प्रकारच्या भूमिका साकारत आपल्या अभिनयाची छाप उमटवली. विशेषतः ग्रामीण पार्श्वभूमीवरील व्यक्तिरेखा आणि कौटुंबिक भूमिकांमधून त्यांनी प्रेक्षकांची मने जिंकली.
‘शापित’, ‘सतीची पुण्याई’, ‘हेच माझं माहेर’, ‘ह्योच नवरा पाह्यजे’, ‘झपाटलेला’, ‘एक होता विदूषक’ आणि ‘रावसाहेब’ यांसारख्या चित्रपटांमधील त्यांच्या भूमिका विशेष उल्लेखनीय ठरल्या. मराठी चित्रपटांसोबतच त्यांनी हिंदी चित्रपटांमध्येही काम केले.
लावणी कलेसाठी दिले मोलाचे योगदान
मधू कांबीकर यांची ओळख केवळ अभिनेत्री म्हणून नव्हती, तर त्या एक प्रतिभावान लावणी कलावंत म्हणूनही प्रसिद्ध होत्या. लावणी, लोकनाट्य आणि रंगभूमीच्या माध्यमातून त्यांनी महाराष्ट्राच्या समृद्ध लोककलेचा वारसा जपला.
‘महाराष्ट्राची लोकधारा’ या कलापथकाच्या माध्यमातून त्यांनी १९७७ मध्ये दिल्ली येथे नृत्यनाट्य सादर केले होते. ‘सखी माझी लावणी’ या कार्यक्रमाच्या माध्यमातून त्यांनी लावणीची परंपरा नव्या पिढीपर्यंत पोहोचवण्याचा प्रयत्न केला. त्यांच्या या कार्यक्रमाचे परदेशातही प्रयोग झाले होते. अनेक नवोदित कलाकारांना त्यांनी लावणीचे प्रशिक्षण दिले.
रंगमंचावरील त्या घटनेनंतर प्रकृती खालावली
मधू कांबीकर यांच्या आयुष्यातील एका प्रसंगाने त्यांच्या कलाप्रवासाला मोठे वळण दिले. २७ नोव्हेंबर २०१६ रोजी मुंबईतील माटुंगा येथील यशवंत नाट्यमंदिरात आयोजित कार्यक्रमात त्या अनेक वर्षांनंतर पुन्हा लावणी सादर करण्यासाठी रंगमंचावर उतरल्या होत्या. मात्र, कार्यक्रमानंतर त्यांना पक्षाघाताचा झटका आला. त्यानंतर त्यांच्या प्रकृतीवर गंभीर परिणाम झाला आणि पुढील अनेक वर्षे त्यांना आजारपणाचा सामना करावा लागला.
पुरस्कारांनी गौरवलेली कारकीर्द
मधू कांबीकर यांच्या अभिनयाची दखल विविध पुरस्कारांच्या माध्यमातून घेण्यात आली होती. ‘शापित’ आणि ‘हेच माझं माहेर’ यांसारख्या चित्रपटांतील भूमिकांसाठी त्यांना महाराष्ट्र राज्य चित्रपट पुरस्कारांनी गौरवण्यात आले होते. त्यांच्या कलाप्रवासात अभिनयाबरोबरच लावणी आणि लोककलेतील योगदानालाही विशेष महत्त्व होते.
मराठी कलाविश्वात मोठी पोकळी
मधू कांबीकर यांच्या निधनामुळे मराठी चित्रपटसृष्टीने एक अनुभवी अभिनेत्री आणि लोककलेची जाण असलेली कलावंत गमावली आहे. त्यांच्या अभिनयातील सहजता, लावणीतील ठसका आणि मराठी संस्कृतीशी असलेली नाळ यामुळे त्या कायम रसिकांच्या स्मरणात राहतील.
ज्येष्ठ अभिनेत्री मधू कांबीकर यांच्या निधनाने मराठी मनोरंजनविश्वातील एका महत्त्वपूर्ण कलापर्वाचा अंत झाला आहे. त्यांच्या स्मृतींना भावपूर्ण श्रद्धांजली.