पेट्रोपावलोव्ह्स्क-कामचात्स्की: रशियाच्या सुदूर पूर्वेकडील कामचात्का द्वीपकल्पावर बुधवारी (२९ जुलै २०२५) रात्री ११:२४ वाजता (यूटीसी) ८.८ रिश्टर तीव्रतेचा शक्तिशाली भूकंप झाला. युनायटेड स्टेट्स जिओलॉजिकल सर्व्हे (यूएसजीएस) नुसार, हा भूकंप १९.३ किलोमीटर खोलीवर झाला असून, त्याचे केंद्र पेट्रोपावलोव्ह्स्क-कामचात्स्की शहरापासून ११९ किलोमीटर पूर्व-दक्षिण-पूर्वेला होते. या भूकंपानंतर आलेल्या त्सुनामीमुळे रशियाच्या कामचात्का आणि सखालिन प्रांतांमध्ये मोठ्या प्रमाणात नुकसान झाले आहे. या घटनेमुळे पॅसिफिक महासागरातील अनेक देशांमध्ये भीतीचे वातावरण पसरले आहे.
भूकंपानंतर कामचात्का प्रांतात ३ ते ४ मीटर उंचीच्या त्सुनामी लाटांनी किनारपट्टीवरील अनेक भागांना तडाखा दिला. सखालिन प्रांतातील सेव्हेरो-कुरील्स्क बंदर शहरात लाटांनी अनेक इमारती पाण्याखाली आणल्या. रशियाच्या आपत्कालीन मंत्रालयाने सांगितले की, या शहरातील सुमारे २,००० रहिवाशांना तातडीने उंचावरील सुरक्षित ठिकाणी हलवण्यात आले. पेट्रोपावलोव्ह्स्क-कामचात्स्की येथे एका बालवाडीच्या इमारतीसह काही पायाभूत सुविधांचे नुकसान झाले आहे. वीज आणि मोबाइल नेटवर्क खंडित झाल्याने स्थानिक प्रशासनासमोर आव्हाने उभी आहेत. प्रारंभिक अहवालानुसार, काही लोकांना किरकोळ जखमा झाल्या, परंतु गंभीर जखमींची नोंद नाही.
सोशल मीडियावर या त्सुनामीचे अनेक व्हिडीओ आणि छायाचित्रे व्हायरल झाले आहेत. स्थानिकांनी शेअर केलेल्या व्हिडीओमध्ये रस्त्यांवर पाणी शिरलेले, इमारतींमधील सामान हादरताना आणि समुद्राच्या लाटांनी किनारी भाग जलमय झाल्याचे दृश्य दिसत आहे. एका व्हिडीओत पेट्रोपावलोव्ह्स्क-कामचात्स्की येथील रस्त्यांवर पाणी वाहताना आणि वाहने अडकलेली दिसत आहेत. या दृश्यांनी स्थानिकांमध्ये दहशत निर्माण झाली आहे.
कामचात्का प्रांताचे गव्हर्नर व्लादिमीर सोलोदोव्ह यांनी भूकंपानंतर तातडीने त्सुनामीचा इशारा जारी करत नागरिकांना किनारपट्टीपासून दूर राहण्याचे आणि उंच ठिकाणी जाण्याचे आवाहन केले. रशियन आपत्कालीन मंत्रालयाने बचाव पथके तैनात केली असून, नुकसानीचे मूल्यांकन सुरू आहे. रॉयटर्सच्या वृत्तानुसार, त्सुनामीच्या लाटांनी किनारपट्टीवरील काही भागांत मच्छीमार बोटी आणि छोट्या इमारतींचे नुकसान केले आहे.
या भूकंपाचा परिणाम केवळ रशियापुरता मर्यादित राहिला नाही. जपानच्या हवामान खात्याने होक्काइडो, होन्शू, शिकोकू आणि क्युशूच्या किनारपट्टीसाठी त्सुनामी सल्लागार जारी केला. होक्काइडोच्या नेमुरो येथे ३० सेंटीमीटर उंचीच्या लाटा दाखल झाल्याची नोंद आहे, जी अपेक्षेपेक्षा कमी होती. तरीही, २०११ च्या तोहोकू भूकंप आणि त्सुनामीच्या आठवणींमुळे जपानमध्ये विशेष खबरदारी घेण्यात आली. फुकुशिमा अणुऊर्जा प्रकल्पातील कर्मचाऱ्यांना तातडीने खाली हलवण्यात आले असून, सध्या कोणतीही अनियमितता आढळली नाही, असे टोकियो इलेक्ट्रिक पॉवर कंपनीने (टेप्को) स्पष्ट केले.
हवाई बेटांवरही त्सुनामीचा इशारा जारी करण्यात आला. स्थानिक वेळेनुसार सायंकाळी ७:१० वाजता पहिल्या लाटा येण्याची शक्यता होती. होनोलूलूमध्ये नागरिकांनी उंच ठिकाणी स्थलांतर सुरू केल्याने रस्त्यांवर रहदारी वाढली. हवाईच्या आपत्कालीन व्यवस्थापन विभागाने किनारी भागातून तातडीने स्थलांतराचे आवाहन केले. अलास्का, कॅलिफोर्निया, ओरेगॉन आणि न्यूझीलंडलाही त्सुनामी सल्लागार जारी करण्यात आले. कॅलिफोर्नियामध्ये मध्यरात्रीनंतर लाटा येण्याची शक्यता असून, नागरिकांना सावध राहण्यास सांगण्यात आले आहे.
कामचात्का द्वीपकल्प पॅसिफिक रिंग ऑफ फायरवर वसलेला आहे, जिथे पॅसिफिक आणि ओखोत्स्क समुद्र प्लेट्सच्या संनादीमुळे वारंवार भूकंप होतात. रशियन अकादमी ऑफ सायन्सेसच्या मते, हा भूकंप १९५२ नंतरचा या क्षेत्रातील सर्वात शक्तिशाली भूकंप आहे. त्या वेळी ९.० रिश्टर तीव्रतेच्या भूकंपाने हवाईमध्ये ९.१ मीटर उंचीच्या लाटा निर्माण केल्या होत्या. रशियन भूकंपतज्ज्ञ दानिला चेब्रोव्ह यांनी सांगितले की, भूकंपाच्या केंद्राच्या वैशिष्ट्यांमुळे हादऱ्यांची तीव्रता अपेक्षेपेक्षा कमी होती. तरीही, ६.९ रिश्टर तीव्रतेचा एक मोठा आफ्टरशॉक आणि अनेक छोटे हादरे नोंदवले गेले. येत्या काही आठवड्यांत आणखी आफ्टरशॉक्स येण्याची शक्यता आहे.
सोशल मीडियावर नागरिकांनी या नैसर्गिक आपत्तीवर तीव्र प्रतिक्रिया व्यक्त केल्या आहेत. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी X वर पोस्ट करत हवाई, अलास्का आणि पॅसिफिक किनारपट्टीवरील नागरिकांना सतर्क राहण्याचे आणि tsunami.gov वर नवीनतम माहिती तपासण्याचे आवाहन केले. जपानचे पंतप्रधान शिगेरू इशिबा यांनी आपत्कालीन समिती स्थापन करून परिस्थितीवर लक्ष ठेवण्याचे निर्देश दिले. हवाईमध्ये हिलो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरील उड्डाणे तात्पुरती स्थगित करण्यात आली असून, आपत्कालीन आश्रयस्थाने उघडण्यात आली आहेत.
या भूकंप आणि त्सुनामीमुळे झालेल्या नुकसानीचे पूर्ण मूल्यांकन अद्याप बाकी आहे. तथापि, प्रारंभिक अहवालानुसार कामचात्का आणि सखालिन प्रांतातील किनारी भागांत मालमत्तेचे मोठे नुकसान झाले आहे. तज्ञांनी सांगितले की, त्सुनामीच्या लाटा अनेक तासांपर्यंत किनारपट्टीवर धडकू शकतात, त्यामुळे नागरिकांनी सतर्क राहणे आवश्यक आहे. रशिया आणि इतर प्रभावित देशांमधील प्रशासन युद्धपातळीवर बचाव आणि पुनर्वसन कार्यात गुंतले आहे. येत्या काही तासांत अधिक माहिती समोर येण्याची अपेक्षा आहे.