नवी दिल्ली: देशातील लाखो जुन्या वाहनधारकांसाठी केंद्र सरकारने मोठी घोषणा केली आहे. आता १५ वर्षे जुनी वाहने आणखी ५ वर्षांसाठी म्हणजे एकूण २० वर्षांपर्यंत रस्त्यावर चालवण्याची परवानगी देण्यात आली आहे. मात्र, त्यासाठी रजिस्ट्रेशन रिन्यूअल करणे बंधनकारक राहणार असून ही प्रक्रिया अधिक खर्चिक ठरणार आहे. हा नवा नियम सेंट्रल मोटर व्हेइकल्स रूल्स (तिसरा दुरुस्ती), २०२५ अंतर्गत लागू झाला आहे.
🚫 दिल्ली-एनसीआरमध्ये लागू नाही
दिल्ली-एनसीआर परिसरात आधीपासूनच प्रदूषण नियंत्रणासाठी कठोर नियम आहेत. तिथे १५ वर्षांपेक्षा जुनी पेट्रोल वाहने आणि १० वर्षांपेक्षा जुनी डिझेल वाहने बंदीस्त आहेत. त्यामुळे हा निर्णय त्या भागातील वाहनधारकांना लागू होणार नाही. मात्र उर्वरित देशात ही मोठी दिलासादायक बातमी आहे.
🔎 नियम कसा असेल?
१५ वर्षे जुने वाहन आता पाच वर्षांसाठी रिन्यू करून जास्तीत जास्त २० वर्षे रस्त्यावर चालवता येईल.
वाहन चालवण्यासाठी फिटनेस टेस्ट उत्तीर्ण करणे बंधनकारक असेल. ही तपासणी ऑटोमेटेड टेस्टिंग स्टेशन (ATS) कडूनच केली जाईल.
रिन्यूअल प्रत्येक ५ वर्षांनी करावे लागेल. म्हणजेच, १५ वर्षे पूर्ण झाल्यावर एकदा व २० वर्षांनंतर वाहन रस्त्यावर वापरता येणार नाही.
💰 रिन्यूअल फी किती वाढली?
सरकारने रिन्यूअल फीमध्ये तब्बल ४ ते १० पट वाढ केली आहे.
मोटरसायकल : ₹२,००० (पूर्वी ₹३००)
थ्री-व्हीलर / क्वाड्रिसायकल : ₹५,०००
हलके मोटर वाहन (कार) : ₹१०,००० (पूर्वी ₹६००)
इम्पोर्टेड टू-व्हीलर : ₹२०,०००
इम्पोर्टेड फोर-व्हीलर : ₹८०,०००
इतर वाहन : ₹१२,०००
टॅक्सी : ₹७,००० (पूर्वी ₹१,०००)
बस / ट्रक : ₹१२,५०० (पूर्वी ₹१,५००)
यामध्ये जीएसटी वेगळा भरावा लागेल.
⏳ उशीर केल्यास दंड
जर वाहनधारकांनी वेळेत रिन्यूअल केले नाही तर त्यांना दंड भरावा लागेल.
खासगी वाहन : ₹३०० प्रति महिना
कमर्शियल वाहन : ₹५०० प्रति महिना
📌 यामुळे नेमके काय बदल होणार?
1. वाहनधारकांसाठी दिलासा : १५ वर्षांची वाहने थेट रद्द करावी लागणार नाहीत. आणखी ५ वर्षे वापरता येतील.
2. खर्च वाढणार : रिन्यूअल फीमध्ये मोठी वाढ झाली आहे. उदा. कार धारकाला आता ₹६०० ऐवजी थेट ₹१०,००० भरावे लागतील.
3. पर्यावरणाचा विचार : फिटनेस टेस्ट बंधनकारक असल्याने रस्त्यावर फक्त योग्य स्थितीतली वाहनेच धावतील.
4. नवी वाहने खरेदीचा पर्याय : वाढीव खर्चामुळे अनेकजण रिन्यूअल करण्याऐवजी नवीन वाहन घेण्याचा विचार करू शकतात.
📣 तज्ज्ञांचे मत
वाहतूक तज्ज्ञांच्या मते, हा निर्णय दोन टोकांचा आहे. एकीकडे सामान्य वाहनधारकांना थोडा दिलासा मिळाला असला तरी वाढीव फी व फिटनेस टेस्टच्या अटींमुळे त्यांच्यावर आर्थिक भार येणार आहे. दुसरीकडे, रस्त्यावर जुनी व प्रदूषण करणारी वाहने कमी होऊन पर्यावरणाचे रक्षण होईल, असेही मत आहे.
✅ नागरिकांसाठी महत्त्वाचे मुद्दे
तुमचे वाहन १५ वर्षे पूर्ण झाले असल्यास त्वरित फिटनेस टेस्ट करून रिन्यूअल करणे गरजेचे आहे.
रिन्यूअलशिवाय वाहन चालवले तर पोलिसांकडून दंड आकारला जाईल.
उशीर झाल्यास मासिक दंड वेगळाच भरावा लागेल.
फिटनेस टेस्टमध्ये नापास झालेल्या वाहनाचा वापर करता येणार नाही.