मुंबई : महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाच्या (एसटी) बसमधून प्रवास करणाऱ्या महिला आणि ज्येष्ठ नागरिकांसाठी राज्य सरकारने मोठा दिलासादायक निर्णय घेतला आहे. एसटीच्या प्रवासात मिळणाऱ्या सवलतींचा लाभ घेण्यासाठी आवश्यक करण्यात आलेल्या एनसीएमसी (NCMC) स्मार्ट कार्डच्या सक्तीला आता मुदतवाढ देण्यात आली आहे. परिवहन मंत्री तथा एसटी महामंडळाचे अध्यक्ष प्रताप सरनाईक यांनी हा निर्णय जाहीर केला आहे. त्यामुळे अद्याप स्मार्ट कार्ड न काढलेल्या महिला आणि ज्येष्ठ नागरिकांची चिंता दूर झाली आहे.
१ जानेवारी २०२७ पर्यंत कार्ड सक्ती पुढे ढकलली
एसटी महामंडळाने महिला, ज्येष्ठ नागरिक आणि अमृत ज्येष्ठ नागरिक प्रवाशांना प्रवासातील सवलतींचा लाभ अधिक सुलभ आणि पारदर्शक पद्धतीने मिळावा, यासाठी एनसीएमसी स्मार्ट कार्डची व्यवस्था सुरू केली होती. या कार्डच्या माध्यमातून सवलतींची अंमलबजावणी करण्यासाठी १ ऑक्टोबर २०२६ पासून स्मार्ट कार्ड अनिवार्य करण्यात आले होते. राज्यातील अनेक भागांत विशेषतः ग्रामीण भागात अद्याप मोठ्या संख्येने महिला लाभार्थ्यांची कार्ड नोंदणी पूर्ण झालेली नसल्याचे समोर आले. त्यामुळे कार्ड नसल्यास सवलतीचा लाभ मिळणार की नाही, अशी चिंता प्रवाशांमध्ये निर्माण झाली होती.
ही परिस्थिती लक्षात घेऊन महामंडळाने एनसीएमसी कार्ड अनिवार्य करण्याच्या निर्णयाला १ जानेवारी २०२७ पर्यंत मुदतवाढ दिली आहे.
३१ डिसेंबरपर्यंत जुन्या पद्धतीने मिळणार सवलत
या निर्णयाचा सर्वाधिक फायदा अद्याप स्मार्ट कार्ड न मिळालेल्या महिला आणि ज्येष्ठ नागरिकांना होणार आहे.
७ नोव्हेंबर २०२६ ते ३१ डिसेंबर २०२६ या कालावधीत पात्र महिला आणि ज्येष्ठ नागरिकांना एनसीएमसी स्मार्ट कार्ड नसतानाही एसटीच्या प्रवासात पूर्वीप्रमाणे सवलतीचा लाभ घेता येणार आहे.
त्यामुळे या कालावधीत केवळ स्मार्ट कार्ड नसल्यामुळे प्रवाशांना सवलतीपासून वंचित राहावे लागणार नाही. १ जानेवारी २०२७ पासून कार्ड अनिवार्य करण्याची नियोजित व्यवस्था लागू होणार आहे.
आतापर्यंत १ कोटी १० लाख कार्डांचे वितरण
एसटी महामंडळाच्या माहितीनुसार, राज्यभरात आतापर्यंत सुमारे १ कोटी १० लाख एनसीएमसी स्मार्ट कार्डांची नोंदणी आणि वितरण करण्यात आले आहे. ग्रामीण भागातील अनेक महिला लाभार्थ्यांपर्यंत या योजनेची पुरेशी माहिती पोहोचलेली नसल्याने त्यांची नोंदणी अपूर्ण असल्याचे निदर्शनास आले आहे. तसेच कार्ड नोंदणी प्रक्रियेत येणाऱ्या अडचणींचाही विचार करण्यात आला आहे.
विविध सामाजिक संघटना, लोकप्रतिनिधी, राजकीय पक्षांचे नेते आणि मंत्र्यांकडूनही कार्ड सक्तीला मुदतवाढ देण्याची मागणी करण्यात आली होती. या सर्व बाबींचा सकारात्मक विचार करून हा निर्णय घेण्यात आल्याचे परिवहन मंत्री प्रताप सरनाईक यांनी स्पष्ट केले.
आता ग्रामपंचायत स्तरावर विशेष नोंदणी शिबिरे
राज्यातील सर्व पात्र लाभार्थ्यांना स्मार्ट कार्ड उपलब्ध करून देण्यासाठी एसटी महामंडळाकडून विशेष मोहीम राबविण्यात येणार आहे.
या मोहिमेअंतर्गत ग्रामपंचायत स्तरावर विशेष नोंदणी शिबिरे आयोजित केली जाणार आहेत. स्थानिक लोकप्रतिनिधी, प्रवासी संघटना आणि ग्रामपंचायत पदाधिकाऱ्यांच्या सहकार्याने ही प्रक्रिया पूर्ण केली जाणार आहे.
३१ डिसेंबर २०२६ पर्यंत राज्यातील सर्व पात्र लाभार्थ्यांची १०० टक्के नोंदणी आणि कार्ड वितरण पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट महामंडळाने निश्चित केले आहे.
महिला आणि ज्येष्ठ नागरिकांसाठी दिलासादायक निर्णय
एसटी महामंडळाच्या या निर्णयामुळे विशेषतः ग्रामीण भागातील महिला, वृद्ध नागरिक आणि नियमित एसटी प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांना मोठा दिलासा मिळणार आहे. स्मार्ट कार्ड मिळवण्यासाठी होणारी धावपळ आणि कार्ड नसल्यामुळे सवलत बंद होण्याची निर्माण झालेली भीती आता तात्पुरती दूर झाली आहे.
पात्र लाभार्थ्यांनी मुदतवाढीच्या कालावधीत आपले एनसीएमसी स्मार्ट कार्ड काढून घ्यावे, असे आवाहन परिवहन मंत्री प्रताप सरनाईक यांनी केले आहे.