मुंबई: भारतीय सिनेमाच्या सुवर्णकाळात देशभक्तीच्या भूमिकांनी प्रेक्षकांच्या हृदयावर राज्य करणाऱ्या मनोज कुमार (वय ८७) यांचे निधन झाले आहे. मुंबईतील कोकिलाबेन धीरूभाई अंबानी रुग्णालयात त्यांनी आज सकाळी अखेरचा श्वास घेतला. ‘भारत कुमार’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या या अभिनेता-दिग्दर्शकाने ‘पूरब और पश्चिम’, ‘क्रांती’, ‘रोटी कपडा और मकान’ सारख्या चित्रपटांद्वारे भारतीय जनमानसात राष्ट्रप्रेमाची ज्योत पेटवली.
देशभक्तीचे प्रतीक होते मनोज
मनोज कुमार (मूळ नाव: हरिकृष्ण गिरी गोस्वामी) यांच्या चित्रपटांतील “मेरे देश की धरती सोना उगले”, “भारत की बात सुनाता हूँ” यासारखी गाणी आजही देशप्रेमाचे प्रतीक मानली जातात. १९६७ च्या ‘उपकार’पासून ते १९८१ च्या ‘क्रांती’पर्यंत त्यांनी साकारलेल्या भूमिकांमुळे त्यांना ‘भारत कुमार’ ही उपाधी मिळाली. भारताच्या संस्कृतीचे आणि इतिहासाचे चित्रण करणाऱ्या त्यांच्या चित्रपटांनी जागतिक पटलावर भारताची ओळख निर्माण केली.
पद्मश्री, दादासाहेब फाळकेसह अनेक सन्मान
चित्रपटक्षेत्रातील अमूल्य योगदानाबद्दल त्यांना १९९२ मध्ये पद्मश्री पुरस्काराने गौरवण्यात आले होते, तर २०१६ मध्ये दादासाहेब फाळके पुरस्कार देऊन भारत सरकारने त्यांचा गौरव केला. अभिनय आणि दिग्दर्शनातील त्यांच्या कसदार कामगिरीमुळे ते अनेक दशके रसिकांच्या हृदयात राहतील.
शोकांतिका, अंत्यसंस्कार जाहीर
कुटुंबीय सूत्रांनुसार, त्यांचे अंत्यसंस्कार उद्या मुंबईत पार पडणार आहे. प्रशासनाकडून मिळाले्या माहितीनुसार, त्यांच्या निधनानंतर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी शोकव्यक्त केली आहे. बॉलिवूडच्या अनेक दिग्गज कलाकारांनीही मनोज कुमार यांच्या योगदानाला भावपूर्ण श्रद्धांजली अर्पण केली आहे.
“त्यांच्या चित्रपटांमधील देशभक्ती आणि संस्कृतीचा संदेश पुढील पिढ्यांसाठी प्रेरणादायी राहील,”— अमिताभ बच्चन, अभिनेता.
भारतीय सिनेमाच्या इतिहासात मनोज कुमार यांचे नाव अजरामर राहील!