शाहरुखचा पासपोर्ट निळ्या ऐवजी लाल कसा?

मुंबई: परदेशी प्रवासासाठी पासपोर्ट हा एक महत्त्वाचा ओळखपत्र दस्तऐवज असतो. पण तुम्ही कधी विचार केलात का, की सामान्य नागरिकांच्या निळ्या पासपोर्टच्या तुलनेत बॉलिवूड सुपरस्टार शाहरुख खानसारख्या व्यक्तींकडे लाल (मरून) रंगाचे पासपोर्ट का असतात? यामागे काही विशेष नियम आणि वर्गवारी आहे, जी बहुतेकांना माहीत नसते.

भारतातील पासपोर्टचे प्रकार आणि त्यांचा अर्थ

भारत सरकार विविध वर्गांच्या लोकांसाठी वेगवेगळ्या रंगांचे पासपोर्ट जारी करते, ज्यामुळे त्या व्यक्तीचा दर्जा आणि प्रवासाचा उद्देश स्पष्ट होतो.

1. निळा पासपोर्ट (सामान्य नागरिक)

– हा बहुसंख्य भारतीय नागरिकांसाठी असतो.

– पर्यटन, शिक्षण, व्यवसाय किंवा रोजगारासाठी परदेशी प्रवास करणाऱ्या लोकांना हा पासपोर्ट मिळतो.

– यासाठी व्हिसा आवश्यक असते आणि इमिग्रेशन प्रक्रिया सामान्य असते.

2. पांढरा पासपोर्ट (सरकारी अधिकारी)

– हा पासपोर्ट सरकारी कामगार, प्रशासकीय अधिकारी आणि इतर सरकारी सेवकांना दिला जातो.

– या पासपोर्टवर “सर्विस पासपोर्ट” असे उल्लेखलेले असते.

– हे लोक सरकारी ड्युटीसाठी परदेशात जातात, त्यामुळे त्यांना काही सवलती मिळतात.

3. लाल (मरून) पासपोर्ट (डिप्लोमॅटिक/विशेष दर्जा)

– हा पासपोर्ट राजनैतिक प्रतिनिधी, राजदूत, उच्चपदस्थ सरकारी अधिकारी आणि काही विशिष्ट व्यक्तींना दिला जातो.

– शाहरुख खानसारख्या सेलिब्रिटींना हा पासपोर्ट भारताचे सांस्कृतिक प्रतिनिधित्व करणाऱ्या व्यक्ती म्हणून मिळतो.

– या पासपोर्टमुळे अनेक देशांमध्ये व्हिसा-मुक्त प्रवेश किंवा सोपी इमिग्रेशन प्रक्रिया लागू होते.

पासपोर्ट नूतनीकरण आणि अर्ज प्रक्रिया

– प्रत्येक पासपोर्टची एक निश्चित मुदत असते (सामान्यत: 10 वर्षे).

– मुदत संपल्यावर पासपोर्ट सेवा केंद्र (PSK) किंवा ऑनलाइन पोर्टल (passportindia.gov.in) वर नूतनीकरण करता येते.

– आवश्यक कागदपत्रे (ओळखपत्र, रहिवासी दाखला, जुना पासपोर्ट इ.) सबमिट करून नवीन पासपोर्ट मिळवता येतो.

शाहरुख खानला लाल पासपोर्ट का?

शाहरुख खान हे भारताचे सांस्कृतिक राजदूत म्हणून ओळखले जातात. त्यांनी अनेक आंतरराष्ट्रीय मंचावर भारताचे प्रतिनिधित्व केले आहे, त्यामुळे त्यांना डिप्लोमॅटिक पासपोर्ट मिळालेले आहे. याचा अर्थ असा नाही की त्यांची राष्ट्रीयत्व बदललेली आहे, तर हा एक विशेष दर्जा आहे.

निष्कर्ष

पासपोर्टचा रंग हा त्या व्यक्तीच्या सामाजिक-प्रशासकीय स्थितीवर अवलंबून असतो. पुढील वेळी तुम्ही कोणाचा वेगळ्या रंगाचा पासपोर्ट पाहिला, तर त्यामागील कारण तुम्हाला आता माहिती आहे!