मुंबई: सद्यस्थितीला सुरू असलेल्या मान्सूनपूर्व पावसाच्या चाहूलने लोकांमध्ये मान्सून सक्रिय झाल्याची समजूत तयार झाली असल्याने हवामान विभागाकडून विशेषतः शेतकऱ्यांना काही सूचना दिल्या आहेत.
मान्सूनची सुरुवात, पण लवकरच गतीत मंदीचा अंदाज
केरळमधून राज्यात अधिकृतरीत्या मान्सून दाखल झाल्यानंतर, महाराष्ट्रातील दक्षिण कोकणात २५ मे रोजी पावसाची सरींनी सुरुवात झाली. ही सामान्य तारखेपेक्षा १० दिवस आधीची प्रवेशयात्रा असून, मान्सूनने सुरुवातीच्या टप्प्यात वेग धरला होता. मात्र, कृषी विभागाने जाहीर केलेल्या ताज्या अंदाजानुसार, २७ मे पासून मान्सूनची प्रगती मंदावणार असून, राज्यात कोरड्या हवामानाचा कालावधी सुरू होण्याची शक्यता आहे. अंदाजाप्रमाणे, जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत (किमान ५ जून) कोकण वगळता बहुतांश भागात पावसाची सुरुवात होणार नाही.
शेतकऱ्यांना सावध! पेरणीची घाई हानिकारक
कृषी विभागाने राज्यभरातील शेतकऱ्यांना गंभीर सूचना जारी केली आहे. “मान्सूनच्या खोट्या अपेक्षा किंवा अफवांवर विश्वास ठेवून, विशेषतः कोरडवाहू भागातील शेतकऱ्यांनी पेरणी आणि लागवडीची घाई करू नये. जर कोरड्या हवामानात बियाणे पेरली गेली, तर उंबराच्या अभावी पिकांना फटका बसू शकतो,” असे आवाहन विभागाच्या अधिकाऱ्यांनी केले आहे. त्यांनी नमूद केले की, मे महिन्याच्या अखेरीपर्यंत बहुतेक भागात पाऊस कमी होईल आणि तापमानवाढीची अपेक्षा आहे.
कोकण-गोव्यात मुसळधार, इतरत्र विषम हवामान
दक्षिण कोकण आणि गोव्याच्या किनाऱ्यावर कमी दाबाचा पट्टा तयार झाल्यामुळे गेल्या चार दिवसांपासून या भागात अतिभारी पाऊस कोसळत आहे. हवामान विभागाने पुढील ३६ तासांत राज्याच्या विविध भागांत मुसळधार पावसाचा इशारा दिला आहे. पाऊस पाण्याने नद्या-नाले उसळल्याने काही ठिकाणी जनजीवन अस्ताव्यस्त झाला आहे. तसेच, काही शेतकऱ्यांच्या प्रारंभिक पेरणीच्या पिकांनाही पाण्याचा जास्तीचा प्रवाह किंवा ऊनाचा फटका बसल्याचे तक्रारी येत आहेत.
विसंगत चित्र: काहीतरी पिकांवर संकट, तर काहीतरी पूर
एका बाजूला कोकणातील पूर आणि दुसऱ्या बाजूला मराठवाडा-विदर्भातील कोरडे हवामान अशी विषम परिस्थिती निर्माण झाली आहे. कृषी तज्ज्ञांनी स्पष्ट केले आहे की, “मान्सूनच्या स्थिर होण्यापूर्वी पेरलेली बियाणे उगवण्यासाठी पुरेशा ओलाव्याची हमी नसते. त्यामुळे, जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत प्रतीक्षा करणे शहाणपणाचे ठरेल.”
राष्ट्रीय स्तरावरही मान्सून प्रवासात विराम
हवामान विभागाच्या म्हणण्यानुसार, महाराष्ट्रासह देशाच्या इतर भागातही मान्सूनची प्रगती तात्पुरत्या थांबण्याची शक्यता आहे. याचा अर्थ असा की, शेतकऱ्यांनी स्थानिक हवामान अद्ययावत असल्याशिवाय धोकादायक निर्णय टाळावेत.
कृषी विभागाच्या मार्गदर्शनानुसार, शेतकऱ्यांनी हवामानाच्या अधिकृत अंदाजांवर लक्ष ठेवूनच पेरणीचे नियोजन करावे. “घाई ही केवळ नुकसानदायकच नाही, तर संपूर्ण पीक हरवण्याची शक्यता निर्माण करते,” असे स्पष्टीकरण देण्यात आले आहे.