सांगली : भारतीय संगीतविश्वात अजरामर स्थान मिळवलेल्या आशा भोसले यांच्या नावाचा उच्चार होताच सुरेलपणा, बहुविधता आणि भावस्पर्शी अभिव्यक्ती यांची आठवण अपरिहार्यपणे होते. त्यांच्या दीर्घ आणि वैविध्यपूर्ण कारकिर्दीमागे अनेक घटक कारणीभूत असले, तरी सांगली या शहराशी असलेले त्यांचे जिव्हाळ्याचे नाते विशेष उल्लेखनीय ठरते.
८ सप्टेंबर १९३३ रोजी सांगलीतील गोंधळी गल्ली येथे त्यांचा जन्म झाला. संगीताचा वारसा लाभलेल्या कुटुंबात जन्म झाल्याने लहान वयातच त्यांना गायनाची गोडी लागली. त्यांचे वडील दीनानाथ मंगेशकर हे नामवंत गायक आणि नाट्यकलाकार होते. त्यांच्या मार्गदर्शनाखालीच आशाताईंना संगीताचे प्राथमिक धडे घरातूनच मिळाले. अवघ्या नवव्या वर्षी त्यांनी गायनास सुरुवात केली आणि पुढे त्यांच्या सुरांच्या प्रवासाला खरी दिशा मिळाली.
काळाच्या ओघात मंगेशकर कुटुंब पुणे आणि नंतर मुंबई येथे स्थायिक झाले. मात्र, त्यांच्या कलेची मुळे सांगलीतच घट्ट रोवलेली राहिली. सांगलीच्या सांस्कृतिक वातावरणाने त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाला आणि कलागुणांना घडवण्यात मोलाचा वाटा उचलला.
आशा भोसले यांनी आपल्या आवाजाच्या जोरावर केवळ मराठीच नव्हे, तर हिंदी आणि इतर अनेक भारतीय भाषांतील गाण्यांमध्ये अमिट ठसा उमटवला. त्यांनी भावगीत, भक्तिगीत, गझल, लावणी, पॉप आणि चित्रपटसंगीत अशा विविध प्रकारांमध्ये आपली वेगळी ओळख निर्माण केली. विशेषतः लावणीसारख्या पारंपरिक प्रकाराला त्यांनी दिलेली आधुनिक अभिव्यक्ती उल्लेखनीय मानली जाते.
सांगलीनेही आपल्या या सुपुत्रीचा सदैव अभिमान बाळगला आहे. शहराकडून त्यांना “सांगली भूषण” पुरस्कार देऊन सन्मानित करण्यात आले. तसेच तरुण भारत क्रीडांगण येथे पार पडलेल्या भव्य सोहळ्यात मंगेशकर कुटुंबाचा गौरव करण्यात आला. या कार्यक्रमात लता मंगेशकर, उषा मंगेशकर आणि हृदयनाथ मंगेशकर यांच्यासह संपूर्ण कुटुंबाचा सन्मान करण्यात आला होता. हा सोहळा सांगलीच्या सांस्कृतिक इतिहासातील एक महत्त्वाचा क्षण ठरला.
सांगलीतील विविध संगीत मैफिलींमध्ये आशाताईंनी आपल्या सादरीकरणाने रसिकांना मंत्रमुग्ध केले. त्यांच्या आवाजातील चढ-उतार, भावनांची अभिव्यक्ती आणि गाण्यांतील जिवंतपणा यामुळे प्रेक्षकांवर कायमस्वरूपी छाप पडली. त्यांच्या उपस्थितीमुळे अनेक सांस्कृतिक कार्यक्रमांना विशेष उंची मिळाली, तसेच नवोदित कलाकारांना प्रेरणा मिळाली.
आशा भोसले यांच्या कारकिर्दीतील वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांनी काळानुसार स्वतःला सातत्याने बदलले आणि प्रत्येक पिढीशी जोडलेले राहिले. त्यांनी पाश्चात्य शैलीपासून ते पारंपरिक भारतीय संगीतापर्यंत सर्व प्रकारांमध्ये सहजतेने काम केले. त्यांच्या या बहुआयामी प्रतिभेमुळे त्या जागतिक स्तरावरही प्रसिद्ध झाल्या.
आजही सांगलीतील नागरिक आणि संगीतप्रेमी त्यांच्या मैफिलींच्या आठवणी जपून आहेत. त्यांच्या आवाजाची जादू आणि त्या काळातील सांगीतिक वातावरण आजही अनेकांच्या मनात जिवंत आहे. आशा भोसले आणि सांगली यांचे नाते केवळ जन्मस्थळापुरते मर्यादित नसून, ते भावनिक, सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक पातळीवर घट्ट विणलेले आहे. त्यांच्या सुरांनी सांगलीच्या सांस्कृतिक वारशाला समृद्ध केले, तर सांगलीनेही आपल्या ‘आशा’ला मनापासून जपले. याच नात्यातील ही खरी खासियत मानली जाते.