मुंबई : महाराष्ट्रातील अनेक घरांमध्ये सध्या एक गंभीर आणि चिंताजनक समस्या डोके वर काढत आहे. राज्यातील विविध शहरांमध्ये अल्पवयीन मुली बेपत्ता होण्याचे किंवा घर सोडून जाण्याचे प्रमाण गेल्या काही वर्षांत झपाट्याने वाढत असल्याचे पोलीस आणि बालकल्याण विभागाच्या आकडेवारीतून समोर आले आहे. या घटनेमुळे पालकांमध्ये मोठी चिंता निर्माण झाली असून समाजातील बदलती जीवनशैली आणि सोशल मीडियाचा वाढता प्रभाव याकडेही तज्ज्ञांनी लक्ष वेधले आहे.
विशेषतः पुणे, मुंबई, ठाणे आणि नाशिक यांसारख्या मोठ्या शहरांमध्ये अल्पवयीन मुली बेपत्ता होण्याचे प्रमाण अधिक असल्याचे दिसून येत आहे. महानगरांमध्ये शिक्षण, नोकरी आणि आधुनिक जीवनशैलीमुळे मोबाईल आणि इंटरनेटचा वापर मोठ्या प्रमाणावर वाढला आहे. याच माध्यमातून अनेक मुली सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर सक्रिय होत असून इंस्टाग्राम, फेसबुक, स्नॅपचॅट यांसारख्या माध्यमांवर अनोळखी व्यक्तींशी संपर्क साधण्याच्या घटना वाढत आहेत.
पोलीस अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, सोशल मीडियाच्या माध्यमातून ओळखी वाढवताना अनेकदा मुलींना फसवले जाते. काही प्रकरणांमध्ये मैत्री किंवा प्रेमाच्या आमिषाने मुलींना घराबाहेर पडण्यास प्रवृत्त केले जाते. त्यानंतर त्या मुली मानवी तस्करी, जबरदस्ती मजुरी किंवा लैंगिक शोषणासारख्या गंभीर गुन्ह्यांच्या जाळ्यात अडकण्याचा धोका वाढतो. एकदा या गुन्हेगारी चक्रव्यूहात अडकल्यानंतर त्यातून बाहेर पडणे अत्यंत कठीण होते.
तज्ज्ञांच्या मते, मोबाईलचा अतिवापर, सोशल मीडियावरील आभासी जगाची भुरळ आणि पालकांशी होणारे किरकोळ वाद हे देखील मुली घर सोडून जाण्याच्या घटनांमागील महत्त्वाचे घटक ठरत आहेत. अनेकदा भावनिक अस्थिरतेच्या काळात घेतलेले निर्णय मुलींसाठी धोकादायक ठरतात. त्यामुळे पालकांनी आपल्या मुलांशी संवाद वाढवणे आणि त्यांच्या ऑनलाइन वावरावर लक्ष ठेवणे अत्यंत आवश्यक असल्याचे सांगितले जात आहे.
पोलीस प्रशासन आणि बालकल्याण समित्यांनीही या समस्येला गांभीर्याने घेत विविध जनजागृती मोहिमा सुरू केल्या आहेत. शाळा-कॉलेजांमध्ये सायबर सुरक्षा आणि सोशल मीडियाच्या सुरक्षित वापराबाबत मार्गदर्शन केले जात आहे. तसेच संशयास्पद हालचाली किंवा अल्पवयीन मुलांच्या बेपत्ता होण्याच्या घटनांची तात्काळ माहिती पोलीसांना देण्याचे आवाहनही करण्यात येत आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, या समस्येवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी केवळ कायदेशीर कारवाई पुरेशी नाही, तर कुटुंब, समाज आणि प्रशासन यांनी एकत्रितपणे प्रयत्न करणे गरजेचे आहे. मुलांशी मोकळेपणाने संवाद साधणे, त्यांना योग्य मार्गदर्शन करणे आणि सोशल मीडियाच्या आभासी जगातील धोके समजावून सांगणे ही काळाची गरज बनली आहे. अन्यथा ही अदृश्य समस्या भविष्यात अधिक गंभीर स्वरूप धारण करू शकते.